ЁЯМН рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ : рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХा рд╕рдмрд╕े рдЦрддрд░рдиाрдХ рдоोрдб़
рдЬ़рд░ूрд░ ЁЯЗоЁЯЗ│
рдпрд╣ рд░рд╣ा “рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ (The Cuban Missile Crisis)” рдкрд░ рд╢рдм्рджों рдоें рд╡िрд╕्рддृрдд рд╣िंрджी рд▓ेрдЦ — рдЬिрд╕рдоें рдЗрд╕рдХे рдЗрддिрд╣ाрд╕, рдХाрд░рдг, рдк्рд░рдоुрдЦ рдШрдЯрдиाрдПँ, рдиेрддाрдУं рдХी рднूрдоिрдХा, рдкрд░िрдгाрдо, рдФрд░ рд╡िрд╢्рд╡ рд░ाрдЬрдиीрддि рдкрд░ рдк्рд░рднाрд╡ рдХा рдкूрд░्рдг рд╡िрд╢्рд▓ेрд╖рдг рджिрдпा рдЧрдпा рд╣ै।
---
ЁЯМН рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ : рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХा рд╕рдмрд╕े рдЦрддрд░рдиाрдХ рдоोрдб़
рдк्рд░рд╕्рддाрд╡рдиा
рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ (Cuban Missile Crisis) 20рд╡ीं рд╕рджी рдХी рд╕рдмрд╕े рдЧंрднीрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рдЯрдХрд░ाрд╡ों рдоें рд╕े рдПрдХ рдеा। рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962 рдоें рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдмीрдЪ рдЙрдд्рдкрди्рди рд╣ुрдЖ, рдЬрдм рд╡िрд╢्рд╡ рдкрд░рдоाрдгु рдпुрдж्рдз рдХे рдХрдЧाрд░ рдкрд░ рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा рдеा। рдХ्рдпूрдмा рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рдоिрд╕ाрдЗрд▓ों рдХी рдоौрдЬूрджрдЧी рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХो рд╕ीрдзा рдЦрддрд░ा рдкрд╣ुँрдЪाрдпा, рдФрд░ рдЗрд╕рдиे рдкूрд░े рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рднрдп рдФрд░ рддрдиाрд╡ рдоें рдбाрд▓ рджिрдпा।
рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рдХेрд╡рд▓ рдПрдХ рднू-рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдЯрдХрд░ाрд╡ рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз (Cold War) рдХे рдЙрд╕ рджौрд░ рдХी рдЪрд░рдо рдЕрднिрд╡्рдпрдХ्рддि рдеी, рдЬрдм рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╡िрд╢्рд╡ рд╡рд░्рдЪрд╕्рд╡ рдХे рд▓िрдП рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдХрд░ рд░рд╣े рдеे।
---
1️⃣ рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХी рдкृрд╖्рдарднूрдоि
рдж्рд╡िрддीрдп рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз (1939–1945) рдХे рд╕рдоाрдк्рдд рд╣ोрддे рд╣ी рджुрдиिрдпा рджो рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпों рдоें рд╡िрднाрдЬिрдд рд╣ो рдЧрдИ—
рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрдЬ्рдп рдЕрдоेрд░िрдХा (USA) – рдкूँрдЬीрд╡ाрджी рдФрд░ рд▓ोрдХрддांрдд्рд░िрдХ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рдк्рд░рддिрдиिрдзि
рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ (USSR) – рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджी (Communist) рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рд╕рдорд░्рдердХ
рджोрдиों рджेрд╢ों рдХे рдмीрдЪ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ, рд╡ैрдЪाрд░िрдХ рдФрд░ рд╕ाрдорд░िрдХ рдк्рд░рддिрд╕्рдкрд░्рдзा рдк्рд░ाрд░ंрдн рд╣ुрдИ। рдпрд╣ рдЯрдХрд░ाрд╡ рд╕ीрдзे рдпुрдж्рдз рдХे рд░ूрдк рдоें рдирд╣ीं рдеा, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ, рдЖрд░्рдеिрдХ, рддрдХрдиीрдХी рдФрд░ рд╕ैрди्рдп рджрдмाрд╡ों рдХे рд░ूрдк рдоें рд▓рдб़ा рдЧрдпा — рдЬिрд╕े “рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз” рдХрд╣ा рдЧрдпा।
рдЗрд╕ рдкृрд╖्рдарднूрдоि рдоें рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рдиे рд╡िрд╢्рд╡ рдХो рдпрд╣ рджिрдЦाрдпा рдХि рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХрднी рднी "рдЧрд░рдо рдпुрдж्рдз" рдоें рдмрджрд▓ рд╕рдХрддा рд╣ै।
---
2️⃣ рдХ्рдпूрдмा рдХा рдкрд░िрдЪрдп рдФрд░ рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рдкрд░िрджृрд╢्рдп
рдХ्рдпूрдмा рдХैрд░िрдмिрдпाрдИ рд╕ाрдЧрд░ рдоें рд╕्рдеिрдд рдПрдХ рдж्рд╡ीрдк рджेрд╢ рд╣ै, рдЬो рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдл्рд▓ोрд░िрдбा рд░ाрдЬ्рдп рд╕े рдоाрдд्рд░ 150 рдХिрд▓ोрдоीрдЯрд░ рджूрд░ рд╣ै।
1950 рдХे рджрд╢рдХ рддрдХ рдпрд╣ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рдк्рд░рднाрд╡ рдоें рдеा, рдЬрд╣ाँ рдлुрд▓рдЧेрди्рд╕िрдпो рдмрддिрд╕्рддा (Fulgencio Batista) рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдкрд░ рдЕрдоेрд░िрдХी рдХंрдкрдиिрдпों рдФрд░ рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рд╢рдХ्рддिрдпों рдХा рдЧрд╣рд░ा рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдеा।
рд▓ेрдХिрди 1959 рдоें рдлिрджेрд▓ рдХाрд╕्рдд्рд░ो (Fidel Castro) рдиे рдХ्рд░ांрддि рдХрд░рдХे рдмрддिрд╕्рддा рдХो рд╣рдЯा рджिрдпा рдФрд░ рдХ्рдпूрдмा рдоें рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджी рд╕рд░рдХाрд░ рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рдХी।
рдЗрд╕рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХा рдиाрд░ाрдЬ़ рд╣ो рдЧрдпा рдХ्рдпोंрдХि рдпрд╣ рдЙрд╕рдХे “рдкिрдЫрд╡ाрдб़े” рдоें рдХрдо्рдпुрдиिрдЬ़्рдо рдХा рдлैрд▓ाрд╡ рдеा।
---
3️⃣ рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рдХ्рдпूрдмा рдХे рд╕ंрдмंрдзों рдоें рддрдиाрд╡
рдХाрд╕्рдд्рд░ो рдХी рд╕ाрдо्рдпрд╡ाрджी рдиीрддिрдпों рдФрд░ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рд╕े рдЙрд╕рдХे рдШрдиिрд╖्рда рд╕ंрдмंрдзों рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХो рдЪिंрддिрдд рдХрд░ рджिрдпा।
рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे 1960 рдоें рдХ्рдпूрдмा рдХे рдЦिрд▓ाрдл рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рддिрдмंрдз рд▓рдЧाрдП рдФрд░ 1961 рдоें рдХाрд╕्рдд्рд░ो рдХी рд╕рд░рдХाрд░ рдХो рдЧिрд░ाрдиे рдХी рдХोрд╢िрд╢ рдХी।
➤ рдмे рдСрдл рдкिрдЧ्рд╕ рдЖрдХ्рд░рдордг (Bay of Pigs Invasion – рдЕрдк्рд░ैрд▓ 1961)
рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдХ्рдпूрдмा рд╕े рднाрдЧे рд╡िрд░ोрдзिрдпों рдХो рдк्рд░рд╢िрдХ्рд╖िрдд рдХिрдпा рдФрд░ рдЙрди्рд╣ें “рдмे рдСрдл рдкिрдЧ्рд╕” рдХ्рд╖ेрдд्рд░ рдоें рднेрдЬा рддाрдХि рд╡े рдХाрд╕्рдд्рд░ो рдХो рдЙрдЦाрдб़ рдлेंрдХें।
рд▓ेрдХिрди рдпрд╣ рдЕрднिрдпाрди рдмुрд░ी рддрд░рд╣ рд╡िрдлрд▓ рд╣ुрдЖ।
рдЗрд╕рд╕े рдХ्рдпूрдмा рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рд╕े рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рджूрд░ी рдмрдиा рд▓ी рдФрд░ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдХрд░ीрдм рдкрд╣ुँрдЪ рдЧрдпा।
4️⃣ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХी рд░рдгрдиीрддि
рд╕ोрд╡िрдпрдд рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдиिрдХिрддा рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ (Nikita Khrushchev) рдиे рдХ्рдпूрдмा рдХो рдЕрдкрдиे “рд╕ैрди्рдп рдаिрдХाрдиे” рдХे рд░ूрдк рдоें рджेрдЦрдиे рдХी рдпोрдЬрдиा рдмрдиाрдИ।
рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рддुрд░्рдХी рдФрд░ рдЗрдЯрд▓ी рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ीрдоा рдХे рдкाрд╕ рдкрд░рдоाрдгु рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рддैрдиाрдд рдХрд░ рд░рдЦी рдеीं।
рдЗрд╕ рд╕ंрддुрд▓рди рдХो рдмрдиाрдП рд░рдЦрдиे рдХे рд▓िрдП рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे рдХ्рдпूрдмा рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рддैрдиाрдд рдХрд░рдиे рдХा рдлैрд╕рд▓ा рдХिрдпा।
рдЗрд╕ рдХрджрдо рдХा рдЙрдж्рджेрд╢्рдп рдеा—
1. рдЕрдоेрд░िрдХा рдкрд░ рджрдмाрд╡ рдмрдиाрдиा,
2. рдХ्рдпूрдмा рдХो рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдк्рд░рджाрди рдХрд░рдиा,
3. рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд╢рдХ्рддि рд╕ंрддुрд▓рди рд╕्рдеाрдкिрдд рдХрд░рдиा।
---
5️⃣ рд╕ंрдХрдЯ рдХी рд╢ुрд░ुрдЖрдд : рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962
14 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962
рдЕрдоेрд░िрдХी рдЬाрд╕ूрд╕ी рд╡िрдоाрди U-2 Spy Plane рдиे рдХ्рдпूрдмा рдХे рдКрдкрд░ рдЙрдб़ाрди рднрд░рддे рд╣ुрдП рдХुрдЫ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕्рдерд▓ों рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ें рд▓ीं।
рдЗрди рддрд╕्рд╡ीрд░ों рд╕े рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рд╣ुрдЖ рдХि рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे рдХ्рдпूрдмा рдоें рдордз्рдпрдо рджूрд░ी рдХी рдкрд░рдоाрдгु рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें (MRBMs) рддैрдиाрдд рдХी рд╣ैं।
16 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि рдЬॉрди рдПрдл. рдХेрдиेрдбी (John F. Kennedy) рдХो рдпрд╣ рдЬाрдирдХाрд░ी рджी рдЧрдИ।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे рддрдд्рдХाрд▓ “рдиेрд╢рдирд▓ рд╕िрдХ्рдпोрд░िрдЯी рдХाрдЙंрд╕िрд▓ рдХी рдХाрд░्рдпрдХाрд░ी рд╕рдоिрддि (ExComm)” рдХी рдмैрдардХ рдмुрд▓ाрдИ।
рдЕрдм рдкूрд░ा рдЕрдоेрд░िрдХी рдк्рд░рд╢ाрд╕рди рд╕ोрдЪ рдоें рдкрдб़ рдЧрдпा рдХि рдЗрд╕ рдЦрддрд░े рд╕े рдХैрд╕े рдиिрдкрдЯा рдЬाрдП।
---
6️⃣ рдЕрдоेрд░िрдХी рдк्рд░рддिрдХ्рд░िрдпा
рдХेрдиेрдбी рдХे рд╕ाрдордиे рдкाँрдЪ рд╡िрдХрд▓्рдк рд░рдЦे рдЧрдП:
1. рдХुрдЫ рди рдХрд░рдиा
2. рдХेрд╡рд▓ рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рд╡ाрд░्рддा
3. рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдиाрдХाрдмंрджी (Naval Blockade)
4. рд╣рд╡ाрдИ рд╣рдорд▓ा
5. рдХ्рдпूрдмा рдкрд░ рдкूрд░्рдг рд╕ैрди्рдп рдЖрдХ्рд░рдордг
рдХेрдиेрдбी рдиे рдпुрдж्рдз рдХे рдмрдЬाрдп рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдиाрдХाрдмंрджी (Quarantine) рдХा рд░ाрд╕्рддा рдЪुрдиा।
рдЙрди्рд╣ोंрдиे 22 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962 рдХो рдЯेрд▓ीрд╡िрдЬрди рдкрд░ рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдХो рд╕ंрдмोрдзिрдд рдХрд░рддे рд╣ुрдП рдпрд╣ рдШोрд╖рдгा рдХी рдХि—
> “рдХ्рдпूрдмा рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рдЕрдоेрд░िрдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХे рд▓िрдП рдЕрд╕्рд╡ीрдХाрд░्рдп рд╣ैं। рдЬрдм рддрдХ рдЗрди्рд╣ें рд╣рдЯाрдпा рдирд╣ीं рдЬाрддा, рдЕрдоेрд░िрдХा рдХ्рдпूрдмा рдХी рд╕рдоुрдж्рд░ी рдиाрдХाрдмंрджी рдХрд░ेрдЧा।”
---
7️⃣ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рджिрди-рджрд░-рджिрди рдШрдЯрдиाрдХ्рд░рдо
22 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962
рдХेрдиेрдбी рдХा рднाрд╖рдг рд╡िрд╢्рд╡рднрд░ рдоें рдк्рд░рд╕ाрд░िрдд рд╣ुрдЖ।
рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдХ्рдпूрдмा рдХे рдЪाрд░ों рдУрд░ рдиौрд╕ैрдиिрдХ рдШेрд░ा рдмрдиा рджिрдпा।
24 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
рд╕ोрд╡िрдпрдд рдЬрд╣ाрдЬ рдЕрдоेрд░िрдХी рдиाрдХाрдмंрджी рдХी рдУрд░ рдмрдв़ рд░рд╣े рдеे।
рд╡िрд╢्рд╡ рдпुрдж्рдз рдХा рднрдп рдЪрд░рдо рдкрд░ рдеा।
рдЕंрддрддः рдХुрдЫ рдЬрд╣ाрдЬ рдкीрдЫे рд▓ौрдЯ рдЧрдП — рддрдиाрд╡ рдХुрдЫ рдХрдо рд╣ुрдЖ।
25 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдкрд░िрд╖рдж рдоें рд╕рдмूрдд рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдП।
рдЕрдоेрд░िрдХी рд░ाрдЬрджूрдд рдПрдбрд▓ाрдИ рд╕्рдЯीрд╡ेंрд╕рди рдиे рд╕ोрд╡िрдпрдд рдоिрд╕ाрдЗрд▓ों рдХी рддрд╕्рд╡ीрд░ें рджिрдЦाрдИं।
26–27 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░
рд╕ोрд╡िрдпрдд рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ рдиे рджो рдкрдд्рд░ рднेрдЬे:
рдкрд╣рд▓े рдкрдд्рд░ рдоें рд╕рдордЭौрддे рдХा рдк्рд░рд╕्рддाрд╡: “рд╣рдо рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рд╣рдЯा рд▓ेंрдЧे, рдЖрдк рдЖрдХ्рд░рдордг рди рдХрд░ें।”
рджूрд╕рд░े рдкрдд्рд░ рдоें рд╢рд░्рддें рдХрдб़ी рдеीं: “рддुрд░्рдХी рд╕े рдЕрдоेрд░िрдХी рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рд╣рдЯाрдЗрдП।”
27 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ (“рдм्рд▓ैрдХ рд╕ैрдЯрд░рдбे”)
рд╕ोрд╡िрдпрдд рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рдиे рдПрдХ рдЕрдоेрд░िрдХी U-2 рд╡िрдоाрди рдЧिрд░ा рджिрдпा।
рд╡िрд╢्рд╡ рд╡ाрд╕्рддрд╡ рдоें рдкрд░рдоाрдгु рдпुрдж्рдз рдХे рдмिрд▓рдХुрд▓ рдкाрд╕ рдЖ рдЧрдпा।
рд▓ेрдХिрди рдЕंрддрддः рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ рдкीрдЫे рд╣рдЯे।
---
8️⃣ рд╕рдордЭौрддा рдФрд░ рд╕рдоाрдзाрди
28 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962 рдХो рдПрдХ рдЧोрдкрдиीрдп рд╕рдордЭौрддा рд╣ुрдЖ:
1. рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे – рдХ्рдпूрдмा рд╕े рдЕрдкрдиी рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рд╣рдЯाрдиे рдкрд░ рд╕рд╣рдорддि рджी।
2. рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे –
рдХ्рдпूрдмा рдкрд░ рд╣рдорд▓ा рди рдХрд░рдиे рдХा рд╡ाрджा рдХिрдпा।
рддुрд░्рдХी рд╕े рдЕрдкрдиी “рдЬुрдкिрдЯрд░ рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें” рдЧुрдк्рдд рд░ूрдк рд╕े рд╣рдЯा рд▓ीं।
рдЗрд╕ рдк्рд░рдХाрд░ рд╕ंрдХрдЯ рдЯрд▓ рдЧрдпा, рдФрд░ рджुрдиिрдпा рдиे рд░ाрд╣рдд рдХी рд╕ाँрд╕ рд▓ी।
---
9️⃣ рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдк्рд░рдоुрдЦ рдкाрдд्рд░
рдиाрдо рднूрдоिрдХा
рдЬॉрди рдПрдл. рдХेрдиेрдбी рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд░ाрд╖्рдЯ्рд░рдкрддि
рдиिрдХिрддा рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдк्рд░рдзाрдирдоंрдд्рд░ी
рдлिрджेрд▓ рдХाрд╕्рдд्рд░ो рдХ्рдпूрдмा рдХे рдиेрддा
рд░ॉрдмрд░्рдЯ рдХेрдиेрдбी рдЕрдоेрд░िрдХी рдЕрдЯॉрд░्рдиी рдЬрдирд░рд▓
рдПрдбрд▓ाрдИ рд╕्рдЯीрд╡ेंрд╕рди рд╕ंрдпुрдХ्рдд рд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рдоें рдЕрдоेрд░िрдХी рдк्рд░рддिрдиिрдзि
рдЕрдиाрддोрд▓ी рджोрдм्рд░िрдиिрди рдЕрдоेрд░िрдХा рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рд░ाрдЬрджूрдд
---
ЁЯФЯ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдкрд░िрдгाрдо
(рдХ) рд╕рдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрдгाрдо
1. рдкрд░рдоाрдгु рдпुрдж्рдз рдЯрд▓ा, рдЬिрд╕рд╕े рдоाрдирд╡рддा рдмрдЪ рдЧрдИ।
2. рдЕрдоेрд░िрдХा рдФрд░ рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдХे рдмीрдЪ “рд╣ॉрдЯрд▓ाрдЗрди” рдХी рд╕्рдеाрдкрдиा рд╣ुрдИ, рддाрдХि рднрд╡िрд╖्рдп рдоें рд╕ीрдзे рд╕ंрд╡ाрдж рд╣ो рд╕рдХे।
3. рджोрдиों рджेрд╢ों рдиे рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдеिрдпाрд░ рдиिрдпंрдд्рд░рдг рдХी рджिрд╢ा рдоें рдХрджрдо рдмрдв़ाрдП।
4. рд╡िрд╢्рд╡ рдиे рджेрдЦा рдХि рд░ाрдЬрдирдпिрдХ рдмाрддрдЪीрдд рдпुрдж्рдз рд╕े рдмेрд╣рддрд░ рд╡िрдХрд▓्рдк рд╣ै।
(рдЦ) рдирдХाрд░ाрдд्рдордХ рдкрд░िрдгाрдо
1. рдХ्рдпूрдмा рдФрд░ рдЕрдоेрд░िрдХा рдХे рд╕ंрдмंрдз рд╕्рдеाрдпी рд░ूрдк рд╕े рдЦрд░ाрдм рд╣ो рдЧрдП।
2. рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ рдХी рдШрд░ेрд▓ू рдк्рд░рддिрд╖्рдаा рдХрдордЬोрд░ рд╣ुрдИ, рдФрд░ 1964 рдоें рдЙрди्рд╣ें рдкрдж рд╕े рд╣рдЯा рджिрдпा рдЧрдпा।
3. рдЕрдоेрд░िрдХा рдиे рдХ्рдпूрдмा рдкрд░ рд▓ंрдмे рд╕рдордп рддрдХ рдЖрд░्рдеिрдХ рдк्рд░рддिрдмंрдз рдЬाрд░ी рд░рдЦे।
4. рджोрдиों рдорд╣ाрд╢рдХ्рддिрдпाँ рдЕрдм рдФрд░ рдЕрдзिрдХ рдЧुрдк्рдд рд╣рдеिрдпाрд░ рд╣ोрдб़ рдоें рдЬुрдЯ рдЧрдИं।
---
1️⃣1️⃣ рд╕ंрдХрдЯ рдХा рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рдк्рд░рднाрд╡
рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рдиे рдпрд╣ рд╕ाрдмिрдд рдХिрдпा рдХि—
рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдеिрдпाрд░ों рдХा рдк्рд░рд╕ाрд░ рдоाрдирд╡рддा рдХे рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХे рд▓िрдП рдЦрддрд░ा рд╣ै।
рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХेрд╡рд▓ рд╡िрдЪाрд░рдзाрд░ा рдХा рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рд╕ंрд╡ेрджрдирд╢ीрд▓ рд╕ाрдорд░िрдХ рдЦेрд▓ рдеा।
рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдмाрдж рдХрдИ рджेрд╢ों рдиे рдкрд░рдоाрдгु рдиीрддि рдкрд░ рдкुрдирд░्рд╡िрдЪाрд░ рдХिрдпा।
рднाрд░рдд рдЬैрд╕े рджेрд╢ों рдиे рдЕрд╢рд╕्рдд्рд░ीрдХрд░рдг (Disarmament) рдХी рдиीрддि рдХा рд╕рдорд░्рдерди рдХिрдпा рдФрд░ рд╢ांрддिрдкूрд░्рдг рд╕рд╣-рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХी рдЕрдкीрд▓ рдХी।
---
1️⃣2️⃣ рдХ्рдпूрдмा рдХी рднूрдоिрдХा рдФрд░ рдХाрд╕्рдд्рд░ो рдХी рд╕्рдеिрддि
рдлिрджेрд▓ рдХाрд╕्рдд्рд░ो рд╕ंрдХрдЯ рдХे рджौрд░ाрди рд╕ीрдзे рд╡ाрд░्рддा рдоें рд╢ाрдоिрд▓ рдирд╣ीं рдеे, рдЬिрд╕рд╕े рд╡े рдиाрд░ाрдЬ़ рд╣ुрдП।
рдЙрдирдХा рдоाрдирдиा рдеा рдХि рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ рдиे “рдХ्рдпूрдмा рдХी рд╕ंрдк्рд░рднुрддा” рд╕े рд╕рдордЭौрддा рдХिрдпा।
рд╣ाрд▓ाँрдХि рдЙрди्рд╣ोंрдиे рдмाрдж рдоें рдоाрдиा рдХि рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ рдХा рдиिрд░्рдгрдп рдЙрдЪिрдд рдеा, рдХ्рдпोंрдХि рдкрд░рдоाрдгु рдпुрдж्рдз рд╕े рдкूрд░ा рдж्рд╡ीрдк рдирд╖्рдЯ рд╣ो рд╕рдХрддा рдеा।
---
1️⃣3️⃣ рдоीрдбिрдпा рдФрд░ рдк्рд░рдЪाрд░ рдпुрдж्рдз
рдЕрдоेрд░िрдХी рдоीрдбिрдпा рдиे рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдХो “рдХेрдиेрдбी рдХी рдЬीрдд” рдХे рд░ूрдк рдоें рдк्рд░рд╕्рддुрдд рдХिрдпा।
рд╕ोрд╡िрдпрдд рдоीрдбिрдпा рдиे рдЗрд╕े “рд╢ांрддि рдХी рдЬीрдд” рдХрд╣ा।
рджрд░рдЕрд╕рд▓, рджोрдиों рдкрдХ्рд╖ों рдиे рд░ाрдЬрдиीрддिрдХ рд▓ाрдн рдЙрдаाрдпा —
рдХेрдиेрдбी рдиे рдЕрдоेрд░िрдХा рдХी рд╕ुрд░рдХ्рд╖ा рдХा рднрд░ोрд╕ा рдордЬрдмूрдд рдХिрдпा,
рдЬрдмрдХि рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ рдиे рдпुрдж्рдз рдХो рд░ोрдХрдХрд░ “рд╢ांрддि рдХे рд░рдХ्рд╖рдХ” рдХी рдЫрд╡ि рдмрдиाрдИ।
---
1️⃣4️⃣ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдоें рдорд╣рдд्рд╡
рдЗрддिрд╣ाрд╕рдХाрд░ों рдХे рдЕрдиुрд╕ाрд░, рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рд╡рд╣ рдХ्рд╖рдг рдеा рдЬрдм рд╡िрд╢्рд╡ рдХेрд╡рд▓ рдХुрдЫ рдШंрдЯों рдХी рджूрд░ी рдкрд░ рдкрд░рдоाрдгु рдпुрдж्рдз рд╕े рдеा।
рдпрд╣ рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХा “рдЯрд░्рдиिंрдЧ рдкॉрдЗंрдЯ” рдмрдиा।
рд╕ंрдХрдЯ рдХे рдмाрдж рджोрдиों рджेрд╢ों рдиे рдХुрдЫ рд╣рдж рддрдХ рд╕ंрдпрдо рджिрдЦाрдпा рдФрд░ 1963 рдоें Partial Nuclear Test Ban Treaty рдкрд░ рд╣рд╕्рддाрдХ्рд╖рд░ рдХिрдП।
---
1️⃣5️⃣ рдиिрд╖्рдХрд░्рд╖
рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рд╣рдоें рдпрд╣ рд╕िрдЦाрддा рд╣ै рдХि:
рд╢рдХ्рддि рдФрд░ рдЕрд╣ंрдХाрд░ рд╕े рдЕрдзिрдХ рдоूрд▓्рдпрд╡ाрди рд╕ंрд╡ाрдж рдФрд░ рдХूрдЯрдиीрддि рд╣ैं।
рд╡िрд╢्рд╡ рд╢ांрддि рдХेрд╡рд▓ рд╕ैрди्рдп рд╕ंрддुрд▓рди рд╕े рдирд╣ीं, рдмрд▓्рдХि рдЖрдкрд╕ी рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ рдФрд░ рд╕ंрдпрдо рд╕े рд╕ंрднрд╡ рд╣ै।
рдпрд╣ рд╕ंрдХрдЯ рдЖрдзुрдиिрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें рд╕ंрдШрд░्рд╖ рдк्рд░рдмंрдзрди рдХा рдЙрдд्рдХृрд╖्рдЯ рдЙрджाрд╣рд░рдг рд╣ै।
рдпрджि рдХेрдиेрдбी рдФрд░ рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡ рдиे рд╡िрд╡ेрдХ рдирд╣ीं рджिрдЦाрдпा рд╣ोрддा, рддो рд╕ंрднрд╡рддः рдЖрдЬ рдХी рджुрдиिрдпा рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдоें рд╣ी рдирд╣ीं рд╣ोрддी।
---
✳️ рд╕ाрд░ांрд╢ рдмिंрджु (рд╕ंрдХ्рд╖ेрдк рдоें)
рд╡िрд╖рдп рд╡िрд╡рд░рдг
рд╕ंрдХрдЯ рдХी рдЕрд╡рдзि 16–28 рдЕрдХ्рдЯूрдмрд░ 1962
рд╕्рдеाрди рдХ्рдпूрдмा, рдХैрд░िрдмिрдпрди рд╕ाрдЧрд░
рдоुрдЦ्рдп рдкрдХ्рд╖ рдЕрдоेрд░िрдХा рдмрдиाрдо рд╕ोрд╡िрдпрдд рд╕ंрдШ
рдк्рд░рдоुрдЦ рдиेрддा рдЬॉрди рдПрдл. рдХेрдиेрдбी, рдиिрдХिрддा рдЦ्рд░ुрд╢्рдЪेрд╡, рдлिрджेрд▓ рдХाрд╕्рдд्рд░ो
рдХाрд░рдг рдХ्рдпूрдмा рдоें рд╕ोрд╡िрдпрдд рдкрд░рдоाрдгु рдоिрд╕ाрдЗрд▓ों рдХी рддैрдиाрддी
рдкрд░िрдгाрдо рдоिрд╕ाрдЗрд▓ें рд╣рдЯाрдИ рдЧрдИं, рдпुрдж्рдз рдЯрд▓ा, “рд╣ॉрдЯрд▓ाрдЗрди” рд╕्рдеाрдкिрдд рд╣ुрдИ
рдорд╣рдд्рд╡ рд╢ीрдд рдпुрдж्рдз рдХा рдиिрд░्рдгाрдпрдХ рдоोрдб़
---
ЁЯМР рдЙрдкрд╕ंрд╣ाрд░
рдХ्рдпूрдмा рдоिрд╕ाрдЗрд▓ рд╕ंрдХрдЯ рди рдХेрд╡рд▓ рдЗрддिрд╣ाрд╕ рдХा рдЕрдз्рдпाрдп рд╣ै, рдмрд▓्рдХि рд░ाрдЬрдиैрддिрдХ рдмुрдж्рдзिрдордд्рддा, рд╢ांрддि рдХी рдЪाрд╣ рдФрд░ рдоाрдирд╡ рдЕрд╕्рддिрдд्рд╡ рдХी рдЪेрддाрд╡рдиी рдХा рдк्рд░рддीрдХ рднी рд╣ै।
рдпрд╣ рд╣рдоें рдпाрдж рджिрд▓ाрддा рд╣ै рдХि рдХिрд╕ी рднी рдпुрдЧ рдоें рдкрд░рдоाрдгु рд╣рдеिрдпाрд░ों рдХी рд╣ोрдб़ рдоाрдирд╡рддा рдХे рд▓िрдП рд╡िрдиाрд╢рдХाрд░ी рд╣ो рд╕рдХрддी рд╣ै।
рдЗрд╕ рд╕ंрдХрдЯ рдХी рдХрд╣ाрдиी рдЖрдЬ рднी рд╡ैрд╢्рд╡िрдХ рд░ाрдЬрдиीрддि рдоें “рд╕ंрдпрдо рдФрд░ рд╕ंрд╡ाрдж” рдХी рдоिрд╕ाрд▓ рдХे рд░ूрдк рдоें рдкрдв़ाрдИ рдЬाрддी рд╣ै।
--
рдЯिрдк्рдкрдгिрдпाँ
рдПрдХ рдЯिрдк्рдкрдгी рднेрдЬें